Mobil uygulama, web sitesinden farklı bir iştir. Sadece "daha pahalı" değil; süreci, riskleri ve yayın sonrası yükümlülükleri farklıdır. En büyük sürpriz de genellikle geliştirme aşamasında değil, mağaza sürecinde yaşanır. Bu yazı üç soruya cevap veriyor: ne kadara mal olur, ne kadar sürer ve yayına alırken sizi ne bekler.
Önce en kritik karar: iki ayrı uygulama mı, tek kod mu?
iPhone ve Android için ayrı ayrı yazılım geliştirmek mümkündür ama çoğu işletme için gereksizdir. Bugün tek bir kod tabanından her iki platforma da çıkabiliyorsunuz. Ayrı geliştirme, ancak platforma özgü çok derin özellikler (yoğun grafik işleme, düşük seviye donanım erişimi) gerektiğinde mantıklı.
Pratik sonuç: tek kod tabanı, iki ayrı geliştirmeye kıyasla belirgin biçimde ucuz ve bakımı kolaydır. Teklif alırken "tek kodla iki platform mu, ayrı ayrı mı?" sorusunu sorun. Cevap "ayrı ayrı" ise nedenini isteyin.
Maliyeti belirleyen beş şey
Uygulama fiyatı ekran sayısıyla değil, aşağıdakilerle şekillenir:
- Kullanıcı hesabı var mı? Üyelik, şifre sıfırlama, oturum yönetimi, hesap silme — tek başına ciddi bir iş kalemidir. "Sadece bilgi gösteren" bir uygulamayla hesap sistemli bir uygulama arasında kat farkı olur.
- Sunucu tarafı gerekiyor mu? Veriler telefonda mı duracak, yoksa bir sunucuda toplanıp kullanıcılar arasında paylaşılacak mı? İkincisi, uygulamanın yanında ayrı bir sistem demektir.
- Uygulama içi satın alma veya abonelik. Apple ve Google'ın ödeme altyapısı, abonelik durumu yönetimi, iade ve yenileme senaryoları. Küçümsenen ama en çok hata çıkan alanlardan biri.
- Cihaz özellikleri. Konum, kamera, bildirim, arka planda çalışma, çevrimdışı kullanım. Her biri hem geliştirme hem de mağaza onayı tarafında ek iş getirir.
- Tasarımın özgünlüğü. Hazır bileşenlerle kurulmuş sade bir arayüz ile markaya özel tasarlanmış bir arayüz arasında hem süre hem maliyet farkı vardır.
Bizde mobil uygulama 120.000 ₺'den başlıyor. Bu, hesap sistemi ve sunucu tarafı içeren, iki mağazada da yayına alınmış bir uygulamanın alt sınırı. Diğer hizmetlerin başlangıç rakamlarını fiyat bölümünde görebilirsiniz.
Gerçekçi takvim
Kapsamı net bir uygulama tipik olarak 6–12 hafta sürer. Bu sürenin içinde mağaza inceleme süreleri de vardır ve bunlar sizin kontrolünüzde değildir.
Takvimi uzatan şey genellikle yazılım değildir:
- Uygulama içi metinlerin, görsellerin ve logo dosyalarının geç gelmesi
- Ödeme veya kargo gibi üçüncü taraf hesapların açılmasının beklenmesi
- Test sırasında kapsamın büyümesi ("bir de şu olsa")
- Mağaza reddi sonrası düzeltme turu
Son maddeyi ciddiye alın: ilk gönderimde reddedilmek istisna değil, sıradan bir durumdur.
Mağaza süreci: asıl sürprizin çıktığı yer
Kod bitince iş bitmez. İki mağazanın da kendi kuralları ve kendi inceleme ekibi vardır. En sık takılınan noktalar:
Apple tarafında:
- Hesap silme zorunluluğu. Kullanıcı hesabı oluşturabiliyorsa, uygulama içinden hesabını tamamen silebilmeli. "Bize e-posta atın" yeterli değildir.
- Abonelik ekranı eksikleri. Abonelik satıyorsanız fiyat, süre, yenileme koşulları ve kullanım şartları bağlantısı satın alma ekranında görünür olmalı.
- Tablet testi. Uygulamanız telefonda kusursuz çalışırken tablette bozuk görünüyorsa reddedilir. İnceleme ekibi tabletle de bakar.
- Kullanıcı içeriği varsa moderasyon. Kullanıcılar birbirine içerik gönderebiliyorsa; şikayet etme, engelleme ve uygunsuz içerik filtresi mekanizmalarının bulunması beklenir.
Google Play tarafında:
- Kapalı test şartı. Yeni geliştirici hesapları için üretime çıkmadan önce belirli sayıda testçiyle belirli bir süre kapalı test yapma zorunluluğu bulunabilir. Bu, takvime doğrudan hafta ekler.
- Veri güvenliği formu. Uygulamanın hangi veriyi topladığını beyan eden form, gerçek davranışla birebir uyumlu olmalıdır.
Her iki tarafta ortak: inceleme ekibi uygulamayı sizin ofisinizden değil, kendi ağından açar. Yavaş bağlantıda zaman aşımına düşen, hata ekranı gösteren ya da boş açılan bir uygulama reddedilir. Ağ isteklerinde makul zaman aşımı ve düzgün hata mesajları, göründüğünden çok daha önemlidir.
Yayın sonrası: uygulama biten bir iş değildir
Web sitesinden en büyük farkı budur. Uygulamalar yaşayan yazılımlardır:
- iOS ve Android her yıl yeni sürüm çıkarır; uygulamanız uyumlu kalmalıdır
- Mağazalar zaman zaman yeni zorunluluklar getirir ve mevcut uygulamalara uyum süresi tanır
- Sertifikalar ve imzalama anahtarları düzenli yenilenir
Bunları takip eden biri yoksa uygulama bir yıl içinde mağazadan düşebilir. Aylık bakım, uygulamalarda web sitelerine kıyasla daha zorunludur.
Uygulama yaptırırken sorulacak en önemli soru şu: geliştirici hesapları kimin adına açılacak? Cevap "sizin adınıza" olmalı. Hesaplar başkasındaysa uygulamanız da fiilen başkasındadır.
Uygulamaya gerçekten ihtiyacınız var mı?
Dürüst olalım: her işletmenin mobil uygulamaya ihtiyacı yok. Müşteriniz sizden yılda iki kez alışveriş yapıyorsa, telefonuna uygulama indirmez. Uygulama; tekrar eden kullanım, bildirim gerektiren süreçler, sadakat programları ve konum/kamera gibi cihaz özelliklerinin gerektiği yerlerde anlamlıdır.
Mobil uyumlu iyi bir web sitesi çoğu işletme için daha doğru ve çok daha ucuz bir başlangıçtır. Bunu size baştan söyleyen bir ekiple çalışın.
Aklınızdaki uygulamanın gerçekten uygulama mı yoksa iyi bir mobil site mi olması gerektiğinden emin değilseniz, birkaç cümleyle anlatın — dürüst bir değerlendirmeyle dönelim. Cevabımız "buna gerek yok" olacaksa da açıkça söyleriz.