Yavaş bir site iki yerden birden kaybettirir: ziyaretçi sayfa açılmadan vazgeçer, Google da yavaşlığı sıralama sinyali olarak dikkate alır. Kötü tarafı, site sahibinin bunu genellikle fark etmemesidir — kendi sitenizi her gün açtığınız için tarayıcınız çoğu dosyayı önbelleğe almıştır ve size hızlı görünür. Müşteriniz ise siteyi ilk kez, çoğu zaman mobil veriyle açar.
Bu yazı hızın nasıl ölçüldüğünü, Google'ın tam olarak neye baktığını ve yavaşlığın en sık sebeplerini anlatıyor.
Önce ölçün: ücretsiz ve iki dakika
Google'ın PageSpeed Insights aracına sitenizin adresini yazın. Size iki ayrı sonuç verir ve ikisini karıştırmamak önemlidir:
- Saha verisi: gerçek ziyaretçilerinizin son dönemdeki deneyimi. Yeterli trafiği olan sitelerde görünür. Asıl önemli olan budur.
- Laboratuvar verisi: aracın o an yaptığı tek bir test. Yönlendiricidir ama gerçek kullanıcı deneyimi değildir.
Mutlaka mobil sekmesine bakın. Ziyaretçilerinizin çoğunluğu telefondan geliyor ve mobil skorlar genellikle masaüstünden belirgin biçimde düşüktür.
Google'ın baktığı üç ölçüt
Google, sayfa deneyimini üç ölçütle değerlendirir. İsimleri teknik ama anlamları basittir:
LCP — sayfanın ana içeriğinin görünme süresi. Ziyaretçi ekranda "asıl şeyi" ne zaman görüyor? Genellikle en büyük görsel ya da başlık. 2,5 saniyenin altı iyi kabul edilir, 4 saniyenin üstü kötü.
INP — tıklamaya verilen yanıt süresi. Ziyaretçi bir butona bastığında site ne kadar sürede tepki veriyor? 200 milisaniyenin altı iyi, 500 milisaniyenin üstü kötü. "Bastım, bir şey olmadı, bir daha bastım" hissi buradan doğar.
CLS — sayfanın zıplaması. Sayfa açılırken içerik yerinden oynuyor mu? Tam butona basacakken üstte bir reklam yüklenip her şeyi aşağı kaydırıyorsa, bu ölçüt kötüdür. 0,1'in altı iyi.
Bu üçü tek başına sıralamayı belirlemez ama iki site içerik olarak yarışıyorsa fark yaratır. Asıl etkisi ise dönüşümdedir: yavaş açılan sayfayı bekleyen az olur.
Yavaşlığın en sık altı sebebi
1. Optimize edilmemiş görseller. Açık ara en yaygın sebep. Telefonla çekilmiş ya da tedarikçiden gelen 4–5 MB'lık fotoğraflar doğrudan siteye yüklenir. Ekranda 400 piksel genişliğinde görünen bir ürün fotoğrafının 3000 piksel olmasının kimseye faydası yoktur. Doğru boyuta küçültmek ve modern bir formatta (WebP gibi) sunmak, çoğu sitede tek başına en büyük kazancı verir.
2. Fazla eklenti. Özellikle hazır sistemlerde her yeni eklenti kendi kodunu ve stil dosyasını yükler. On beş eklentili bir sitede, ziyaretçi hiç kullanmayacağı onlarca dosyayı indirir. Kullanılmayanları kaldırmak sanıldığından çok fark eder.
3. Üçüncü taraf kodlar. Analitik, reklam pikselleri, canlı destek widget'ı, harita, yorum servisi, yazı tipi servisleri. Her biri başka bir sunucuya bağlanır ve o sunucu yavaşsa siteniz de yavaşlar. Sitenizde gerçekten kullanmadığınız bir takip kodu varsa silin.
4. Yavaş veya uzak sunucu. Müşterileriniz Türkiye'deyse ve sunucunuz uzak bir kıtadaysa, her istek için ek gecikme ödersiniz. Ayrıca ucuz paylaşımlı hostinglerde sunucu yükü komşularınıza bağlıdır.
5. Önbellek ayarlarının eksikliği. Logo, stil dosyası, yazı tipi gibi nadiren değişen dosyalar ziyaretçinin tarayıcısında saklanabilir. Doğru ayarlandığında ikinci ziyaret ilkinden çok daha hızlıdır. Bu ayar sıklıkla hiç yapılmamış olur.
6. Boyutu belirtilmemiş görseller. Sayfa zıplamasının (CLS) en yaygın sebebi budur. Görselin yer kaplayacağı alan baştan ayrılmazsa, görsel yüklendiği anda metin aşağı kayar.
Neyi ne zaman düzeltmeli?
Sırayla gidin, en çok getirisi olandan:
- Görseller. Neredeyse her zaman en büyük kazanç burada.
- Kullanılmayan üçüncü taraf kodları. Silmek bedava.
- Önbellek ayarları. Bir kez yapılır, kalıcıdır.
- Eklenti temizliği. Hazır sistem kullanıyorsanız.
- Sunucu değişikliği. En zahmetlisi; ilk dördü yapılmadan buraya geçmeyin.
Yüz üzerinden mükemmel skor peşinde koşmak gerekmiyor. Ölçütlerin "iyi" aralığına girmek ve mobilde makul bir açılış süresi yakalamak, pratikte yeterlidir.
Kendi sitenizi test ederken tarayıcınızın gizli penceresini kullanın. Normal pencerede önbellek yüzünden gerçekte olduğundan hızlı görünür.
Hazır sistem mi, özel yazılım mı fark eder?
Fark eder ama belirleyici değildir. İyi kurulmuş bir hazır sistem, kötü yazılmış özel bir siteden hızlı olabilir. Belirleyici olan; görsellerin boyutu, yüklenen kod miktarı ve sunucu ayarlarıdır. Bunlar her iki durumda da düzeltilebilir.
Yeni bir site yaptırıyorsanız hızın teslim kriterlerinden biri olmasını isteyin. "Site hızlı olsun" demek yerine "mobilde ölçütler iyi aralıkta teslim edilsin" demek, ölçülebilir bir taahhüttür.
Sitenizin hız durumunu merak ediyorsanız adresini bize yazın — bakıp somut sorunları ve tahmini kazancı listeleyelim. Yeni bir site kuruyorsanız hız zaten işin standart parçası; başlangıç rakamlarını fiyat bölümünde bulabilirsiniz.