Online satışa başlarken çoğu işletmenin gözden kaçırdığı taraf hukuki metinlerdir. Site açılır, ürünler girilir, ödeme bağlanır — sonra bir gün bir müşteri iade talebiyle geldiğinde ya da bir denetimde eksikler ortaya çıkar. Oysa bunların büyük kısmı, sitenin kurulumu sırasında bir kez halledilecek işlerdir.
Bu yazı, Türkiye'de online satış yapan bir sitede genellikle bulunması beklenen metinleri ve kayıtları pratik bir kontrol listesi olarak veriyor.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. İşinizin yapısına göre gereksinimler değişebilir; nihai metinleri bir hukukçuya hazırlatmak ya da kontrol ettirmek en doğrusudur.
Satış sürecine ait metinler
Ön bilgilendirme formu. Müşteri siparişi onaylamadan önce görmesi gereken bilgiler: satıcının kimliği ve iletişim bilgileri, ürünün temel nitelikleri, vergiler dahil toplam fiyat, teslimat masrafı, ödeme ve teslimat şekli, cayma hakkı ve süresi, şikayet başvurusu. Bu form, sepet ile ödeme arasında müşterinin karşısına çıkmalı ve onaylanmalıdır.
Mesafeli satış sözleşmesi. Uzaktan yapılan satışlarda tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen sözleşme. Müşteri, sipariş onayı sırasında bunu okuyup kabul etmelidir. Uygulamada ön bilgilendirme formuyla birlikte, ödeme adımında iki ayrı onay kutusu olarak sunulur.
Cayma hakkı. Tüketicinin belirli bir süre içinde gerekçe göstermeden sözleşmeden dönme hakkı vardır. Bu sürenin ve nasıl kullanılacağının metinlerinizde açıkça yazması gerekir. Bazı ürün türlerinde (kişiye özel üretilenler, hijyen ürünleri, ambalajı açılmış dijital içerik gibi) cayma hakkının istisnaları bulunur — sattığınız ürün bu kapsamdaysa bunu da açıkça belirtmelisiniz.
Teslimat ve iade koşulları. Kargo süresi, kargo ücreti, iade adresi, iade kargo bedelinin kime ait olduğu. Bu bilgilerin belirsiz olması, müşteri şikayetlerinin en yaygın kaynağıdır.
Kişisel veriye ait metinler
Aydınlatma metni. KVKK kapsamında, kişisel veri topladığınızda kişiyi bilgilendirmeniz gerekir: hangi veriyi, hangi amaçla, hangi hukuki sebebe dayanarak topluyorsunuz, kimlerle paylaşıyorsunuz, ne kadar saklıyorsunuz ve ilgili kişinin hakları neler.
E-ticarette veri toplayan noktalar sandığınızdan fazladır: üyelik formu, sipariş formu, iletişim formu, bülten kaydı, yorum alanı, canlı destek.
Açık rıza. Her veri işleme açık rıza gerektirmez — sipariş teslimi için adres işlemek sözleşmenin ifası kapsamındadır. Ama pazarlama amaçlı iletişim (e-posta bülteni, SMS kampanya) ayrı ve açıkça alınmış bir onay ister. Bunu sipariş onayının içine gizlemek doğru değildir; ayrı, işaretsiz gelen bir kutu olmalıdır.
Çerez politikası ve çerez izni. Sitenizde zorunlu olmayan çerezler (analitik, reklam, pazarlama) varsa, bunlar kullanıcı onayı alınmadan çalıştırılmamalıdır. Pratikte bu şu anlama gelir: ziyaretçi seçim yapana kadar analitik ve reklam kodları yüklenmez. "Siteyi kullanarak çerezleri kabul etmiş sayılırsınız" tarzı bir bant, onay yerine geçmez. Reddetmek, kabul etmek kadar kolay olmalıdır.
Buradaki en yaygın hata teknik bir hatadır: çerez bandı siteye eklenir ama analitik kodu banttan bağımsız olarak zaten sayfa açılışında çalışmaktadır. Bant vardır, işlevi yoktur.
Kayıt ve görünürlük yükümlülükleri
ETBİS kaydı. Türkiye'de elektronik ticaret yapan işletmelerin Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi'ne kayıt olması ve aldıkları kayıt bilgisini sitelerinde göstermeleri beklenir. Site açılışının ilk işlerinden biri olmalıdır.
İşletme bilgileri. Sitede satıcının kim olduğu açıkça yazmalıdır: unvan, adres, telefon, e-posta, varsa vergi bilgileri. "İletişim" sayfasında yalnızca bir form bulunması yeterli değildir; müşterinin size ulaşabileceği doğrudan bir kanal görünür olmalıdır.
Fiyat gösterimi. Fiyatlar vergiler dahil ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde gösterilmelidir. Kargo bedeli varsa, ödeme adımından önce görünür olmalıdır.
Pratik kontrol listesi
Sitenizi bugün açıp şunlara bakın:
- Sepetten ödemeye giderken ön bilgilendirme ve mesafeli satış sözleşmesi onayı çıkıyor mu?
- Bu metinler gerçekten okunabiliyor mu, yoksa boş şablon mu?
- Aydınlatma metni ve gizlilik politikası ayrı bir sayfada, footer'dan erişilebilir mi?
- Bülten kaydı ayrı ve işaretsiz bir onay kutusuyla mı alınıyor?
- Çerez izni var mı — ve reddettiğinizde analitik kodu gerçekten duruyor mu?
- ETBİS kayıt bilgisi sitede görünüyor mu?
- İşletme unvanı, adresi ve telefonu bulunabiliyor mu?
- Cayma hakkı süresi ve istisnaları yazılı mı?
Bu sekiz maddeden birkaçına "hayır" diyorsanız, panik yapmaya gerek yok — hepsi tek bir çalışmayla kapatılabilecek işlerdir.
Metinleri nereden bulmalı?
İnternetten kopyalanan şablonlar yaygındır ve çoğu zaman yanlış işletmeye ait bilgiler, alakasız ürün kategorileri veya eksik maddeler içerir. En azından metinleri kendi işinize göre uyarlayın: ürün tipiniz, teslimat süreniz, iade koşullarınız ve topladığınız veriler gerçek durumu yansıtsın.
Sitenizi kurarken bu metinlerin yerleşimini, onay akışını ve çerez izninin teknik tarafını doğru kurmak bizim işimiz; içeriğin hukuki denetimini ise bir hukukçuyla yapmanızı öneririz.
Sitenizde bu maddelerin durumundan emin değilseniz, adresini yazıp bize gönderin — bakıp eksikleri açıkça listeleyelim. Yeni bir mağaza kuruyorsanız da bu akış işin standart parçasıdır; fiyat bölümünde neyin dahil olduğunu görebilirsiniz.